โดยพื้นที่ของมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทาแห่งนี้ เดิมเป็นส่วนหนึ่งของวังสวนสุนันทา ซึ่งเป็นเขตพระราชฐานภายในบริเวณของ พระราชวังดุสิต ซึ่งพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรง พระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สร้างขึ้นเพื่อเป็นสถานที่พักผ่อนพระอิริยาบถ แทนการเสด็จประพาสหัวเมืองพระองค์มีพระราชประสงค์ให้สวนนี้ มีลักษณะเป็นสวนป่า จึงโปรดเกล้าฯ ให้หาพันธุ์ไม้ดอกไม้ผลที่ดีและ หาได้ยากนานาชนิดมาปลูกไว้ในสวนแห่งนี้ด้วย ที่มาของชื่อสวนแห่งนี้ มาจากชื่อสวนของพระอินทร์บนสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ ซึ่งมีชื่อว่า “สุนันทาอุทยาน” และพระนามของสมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์พระบรม ราชเทวี พระมเหสี ซึ่งเป็นที่รักยิ่งของพระองค์ ซึ่งได้สิ้นพระชนม์ จากเหตุเรือล่มระหว่างเสด็จประพาสพระราชวังบางปะอิน จังหวัด พระนครศรีอยุธยา นอกจากนี้พระองค์ยังโปรดเกล้าฯ ให้สร้างตําหนักขึ้น เพื่อเตรียมไว้เป็นที่ประทับของเจ้านายฝ่ายใน แต่เนื่องจากพระองค์เสด็จสวรรคตเสียก่อน การสร้างจึงยังไม่แล้วเสร็จตามพระราชประสงค์

เมื่อพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จขึ้นครองราชสมบัติ ได้ทรงพระราชดําริว่าสถานที่ในพระบรมมหาราชวังชั้นใน คับแคบ ไม่เหมาะสมจะเป็นที่ประทับของพระบรมวงศานุวงศ์ฝ่ายใน จึง โปรดให้สร้างพระตําหนักและตึกในบริเวณสวนสุนันทาขึ้นอีกหลายหลัง แล้วโปรดให้เป็นที่ประทับของพระมเหสีเจ้าจอมมารดา เจ้าจอม และพระราชธิดาในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว จํานวน 32 ตําหนัก รวมทั้งอาคารที่พักของบรรดาข้าราชบริพาร โดยมีสมเด็จ พระวิมาดาเธอ พระองค์เจ้าสายสวลีภิรมย์ กรมพระสุทธาสินีนาฎ ปิยมหาราชปดิวรัดา ได้เสด็จมาประทับ ณ ตําหนักสายสุทธานพดล (ตึก 27) ตั้งแต่ พ.ศ. 2467 ถึง พ.ศ. 2472 (สิ้นพระชนม์ ณ ตําหนัก ที่ประทับสวนสุนันทา) เนื่องจากในสมัยนั้นบรรดาขุนนาง ข้าราชการ ผู้มีบรรดาศักดิ์นิยมนําบุตรี และหลานของตนมาถวายตัวต่อสมเด็จ พระวิมาดาเธอฯ เป็นจํานวนมาก สมเด็จพระวิมาดาเธอฯ จึงทรงให้สร้าง“โรงเรียนนิภาคาร” ขึ้นภายในสวนสุนันทา สอนตามหลักสูตร การศึกษาในสมัยนั้น รวมทั้งอบรมจริยามารยาท การฝีมือ ให้เป็น กุลสตรี

ครั้นถึงปี พ.ศ. 2475 ได้มีการเปลี่ยนแปลงการปกครองขึ้น บรรดาพระบรมวงศานุวงศ์ในสวนสุนันทา หวั่นเกรงภัยจากการเมือง จึงได้ทยอยกันออกไปจากสวนสุนันทาจนหมดสิ้น บางพระองค์ได้ เสด็จออกไปอยู่หัวเมืองและหลายพระองค์เสด็จลี้ภัยการเมืองไปอยู่ต่างประเทศ โรงเรียนนิภาคารจึงเลิกดําเนินการไปโดยปริยาย นับแต่นั้นมาสวนสุนันทาที่เคยงดงามก็ถูกทอดทิ้ง ขาดการดูแลเอาใจใส่ ตําหนัก ต่างๆ ชํารุดทรุดโทรมเป็นอันมาก พื้นที่ภายในรกร้างว่างเปล่า ต่อมาในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดล คณะผู้สําเร็จราชการ แทนพระองค์ เห็นว่า สวนสุนันทาถูกทอดทิ้งรกร้างอยู่มิได้ทําประโยชน์ จึงเห็นสมควรให้นําเอาพื้นที่ไปใช้ประโยชน์ เป็นที่อยู่อาศัยของรัฐมนตรี และผู้แทนราษฎร แต่สภาผู้แทนราษฎรขอเพียงพื้นที่ภายนอกกําแพง ติดถนนสามเสนสร้างเป็นบ้านพักของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรเท่านั้น คณะรัฐมนตรีจึงลงมติเห็นสมควรว่า ควรใช้สถานที่นี้ให้เป็นประโยชน์ แก่การศึกษา และมอบให้กระทรวงธรรมการ (กระทรวงศึกษาธิการใน ปัจจุบัน) ดําเนินการจัดตั้งให้เป็นสถานศึกษาของชาติ และสถานที่ศึกษานี้ ให้ชื่อโดยคงชื่อเดิมของสถานที่ เพื่อเป็นอนุสรณ์ โดยขนานนามว่า “โรงเรียนสวนสุนันทาวิทยาลัย”

เมื่อวันที่ 17 พฤษภาคม พ.ศ. 2480 เปิดสอนประกาศนียบัตร ประโยคครูประถม (ป.ป.) ต่อมาจึงได้ยกฐานะขึ้นเป็น “วิทยาลัยครู สวนสุนันทา” ในปี พ.ศ. 2518 ตามพระราชบัญญัติวิทยาลัยครู พ.ศ. 2518 เปิดสอนถึงระดับปริญญาตรี หลักสูตรครุศาสตรบัณฑิต ในปี พ.ศ. 2535 พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานนาม “สถาบันราชภัฏ” เป็นชื่อ สถาบันการศึกษาในสังกัดกรมการฝึกหัดครูกระทรวงศึกษาธิการ ทั้งยัง ได้พระราชทานตราพระราชลัญจกรประจําพระองค์ ให้เป็นตราสัญลักษณ์ ประจําสถาบันราชภัฏ และเมื่อได้ประกาศใช้พระราชบัญญัติสถาบัน ราชภัฏ เมื่อวันที่ 24 มกราคม พ.ศ. 2538 วิทยาลัยครูสวนสุนันทาจึงมี ชื่อเป็น “สถาบันราชภัฏสวนสุนันทา” ในวันที่ 15 มิถุนายน พ.ศ. 2547 พระราชบัญญัติมหาวิทยาลัย ราชภัฏ พ.ศ. 2547 ได้ประกาศใช้ในราชกิจจานุเบกษาส่งผลให้สถาบัน ราชภัฏสวนสุนันทายกฐานะเป็น “มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา นับแต่นั้นเป็นต้นมาจนถึงปัจจุบัน

ในวันอาทิตย์ที่ 22 พฤศจิกายน พุทธศักราช 2563 มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทาได้รับพระมหากรุณาธิคุณอย่างหาที่สุดมิได้จาก พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานโฉนดที่ดิน ให้แก่มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา เพื่อใช้ในการพัฒนาการศึกษาและบริการวิชาการแก่สังคม อันเป็นพระมหากรุณาธิคุณล้นเกล้าล้นกระหม่อม และนับเป็นหมุดหมายสำคัญทางประวัติศาสตร์ของมหาวิทยาลัย ที่จะดำรงอยู่เป็นสิริมงคลและเป็นเกียรติประวัติอย่างสูงยิ่ง